olympia.gr

Για την Ελλάδα με όπλο την αλήθεια. Μαθαίνοντας τη φύση, την κοινωνία, τον εαυτό μας. Μαθαίνοντας ξανά να ζούμε! Ecology is not just a trend. It's Life itself. Ecosophy: The Olympian Way. 奥林山方式

Βασίλης Δημ. Χασιώτης : Ας γίνουμε επιτέλους «Ευρωπαίοι»

Posted by olympiada στο Οκτώβριος 8, 2018

Παρακολουθούσα προ ημερών μια εκπομπή τηλεοπτική, με θέμα, τι άλλο, την εθνική μας κατάντια. Μια χώρα που συγκαταλέγονταν μέχρι το 2009 ανάμεσα στις τριάντα πιο αναπτυγμένες χώρες της υφηλίου, σήμερα, τα «πρότυπά» της να αναζητούνται κάπου μεταξύ Πορτογαλίας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας!

Κατά τα λοιπά, δεν λείπει ούτε προς στιγμή η υπενθύμιση -μη και ξεχαστούμε : «Πρέπει να γίνουμε Ευρωπαίοι», όπως μετά φορτικότητας επέμενε ο καλός συνομιλητής στη παραπάνω συζήτηση. Κι αυτό το «πρέπει να γίνουμε Ευρωπαίοι», βεβαίως δεν είναι κάτι που ακούγεται σήμερα, ούτε προ δέκα ούτε προ είκοσι ούτε προ πενήντα ετών. Είναι ένα παμπάλαιο «εθνικό αίτημα» που γεννήθηκε σχεδόν ταυτόχρονα με το Νέο Ελληνικό Κράτος. 

«Πρέπει να γίνουμε Ευρωπαίοι». Δεν είναι ξεκάθαρο, δεν είναι σαφές αυτό το αίτημα;

Είναι! (Λένε)

Μονάχα που είναι «ξεκάθαρο» και «σαφές» μονάχα ως σύνθημα, ως τσιτάτο να πούμε. Ως περιεχόμενο όμως; Για να μην ερωτήσουμε : Ως περιεχόμενο συγκεκριμένων και σαφών πολιτικών και στρατηγικών που οδηγούν προς τον φιλόδοξο αυτό στόχο; Πόσο σαφές είναι ως περιεχόμενο του στόχου που μας υποδεικνύει την κατεύθυνση που οφείλουμε να ακολουθήσουμε, ως περιεχόμενο πολιτικών και στρατηγικών που θα χαράξουν τη Μεγάλη Πορεία προς τον Μεγάλο αυτό Στόχο -και πόσο όντως «Μεγάλος» είναι αυτός ο στόχος;

Πολύ φοβάμαι, τίποτα ή λίγα από τα παραπάνω έχουν τύχει σοβαρής απάντησης, τουλάχιστον στο κόσμο της πολιτικής και της Κοινής Γνώμης. Ή, κατά μια άλλη εκδοχή, απάντηση υπάρχει αλλά υπάρχει ταυτόχρονα και η υποκρισία ότι τάχα μιλάμε για πράγματα εντελώς ξεκάθαρα. Έτσι, με βάση τούτη τη τελευταία εκδοχή, αυτό το να «γίνουμε Ευρωπαίοι», παραπέμπει σε κάτι το υπαρκτό και ξεκάθαρο.

Όμως, ποιο είναι αυτό το πρότυπο ή έστω το σημείο αναφοράς της ύπαρξης εκείνης που καθορίζει την έννοια του «Ευρωπαίου», που με τη σειρά της οδηγεί στην έννοια της «Ευρώπης»; Υπάρχει μια τέτοια «ενική» έννοια, ή μιλάμε για πολλές Ευρωπαϊκές «ταυτότητες» (πολιτισμικές θεμελιωδώς, μα και πολιτικές – οικονομικές) και επομένως για ένα πλήθος ευρωπαϊκών ταυτοτήτων και προτύπων; Η απάντηση σε ό,τι με αφορά είναι μια κατάφαση στο δεύτερο σκέλος του παραπάνω ερωτήματος : η «Ευρώπη», δεν είναι «Ευρώπη», αλλά «Ευρώπες» και, το χειρότερο, με αποκλίνουσες παρά συγκλίνουσες πολιτισμικές και πολιτικές – οικονομικές ιδιαιτερότητες. Η Ευρώπη, ναι, αυτή η (πολιτικά και κρατικά) «Ενωμένη Ευρώπη», δεν αναφέρεται πια ούτε ως προοπτική ενώ, την ίδια στιγμή, δεν εκπροσωπεί ένα πολυπολιτισμικό «προϊόν» ειρηνικής, εθελούσιας και αβίαστης σύγκλισης διαφόρων πολιτισμικών προτύπων στο επίπεδο των διαφόρων και διαφορετικών λαϊκών βάσεων, στο επίπεδο των εθνικών πολιτισμικών προτύπων, αλλά, αποτελεί μια εκ των άνω και με νομικούς χειρισμούς προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα τεχνικό «πολυπολιτισμικό» κατασκεύασμα που σερβίρεται ως κάτι το «υπαρκτό» ενώ είναι ουσιαστικά ανύπαρκτο, αφού, επιπλέον, ως περιεχόμενο τούτη η έννοια, είναι μνημείο ένδειας σε ό,τι αφορά το τι αξίες εκπροσωπεί, στη θέση των «παλαιών» «εθνικών» αξιών. Το πιο επικίνδυνο δε όλων : ο πολυπολιτισμικός αυτός χυλός, επειδή ακριβώς επιχειρείται να επιβληθεί βίαια στους ευρωπαϊκούς λαούς, υποθάλπει την αντίδραση, την ξενοφοβία και όλα τις συμπαρομαρτούσες συνέπειες γνωστές από το παρελθόν, αυτό που θέλουμε να αγνοούμε. 

Έτσι, δεν αρκεί να δηλώσεις πως θέλεις και πρέπει να γίνεις «Ευρωπαίος» ή να υποδείξεις κάποιον άλλον να γίνει «Ευρωπαίος», μα πρέπει να και να δηλώσεις και στη συνέχεια εξηγήσεις τι είδους «Ευρωπαίος» θέλεις και πρέπει να γίνεις. Διότι, ενδεικτικά, Ευρωπαίος είναι και ο  Γερμανός, και ο Γάλλος, και ο Ιταλός, και ο Πολωνός, και ο Σουηδός, και ο Ελβετός, και ο Ρουμάνος και ο Βούλγαρος, με τον  καθένα από τους παραπάνω να προσφέρει και ένα άλλο πολιτισμικό και πολιτικό και οικονομικό «Πρότυπο», και επίσης, αφού επιλέξεις κάποιον να εξηγήσεις γιατί έχεις απορρίψει τα υπόλοιπα «Πρότυπα» κι ακόμα πιο σπουδαίο, να εξηγήσεις πού θέτεις την ίδια σου τη χώρα σ’ αυτό το γίγνεσθαι και τι ρόλο της αναγνωρίζεις. Και δεν μιλώ για μακροπρόθεσμα προοπτικά «Πρότυπα», που σε μια εποχή κατάρρευσης όλων των μεγάλων μακροπρόθεσμων προτύπων του παρελθόντος, ευρωπαϊκών και μη, η έννοια της μακροπρόθεσμης «προοπτικής» στερείται οπαδών στις λαϊκές βάσεις, μα μιλώ, στη βάση αυτού που σήμερα έχουμε ως διαθέσιμη πραγματικότητα στα χέρια μας, δηλαδή, ένα μεγάλο πολιτικό και ιδεολογικό τίποτα, και την μεγάλη πραγματικότητα πως οι τύχες μας είναι στα χέρια του όποιου Σόϊμπλε και της όποιας Μέρκελ, οι οποίοι και καθορίζουν τις ατομικές, συλλογικές και εθνικές μας ζωές : πώς και πότε θα κοιμόμαστε, ποια όνειρα επιτρέπεται να βλέπουμε και ποια όχι, πώς θα αγαπάμε και ποιον, ποιον δε θα αγαπάμε, πώς θα οργανωθούμε ως οικονομίες και κοινωνίες με βάση τις γερμανικές «αξίες».

Παλαιότερα, κατά τη διάρκεια του ανταγωνισμού ΗΠΑ-ΕΣΣΔ, είναι αληθές, από την άλλη, πως η «Ευρώπη» εκπροσωπούσε μια πολύ περισσότερο ενιαία οντότητα από ό,τι σήμερα, διότι τότε, εντάσσονταν το «Ευρωπαϊκό Πρότυπο» στην γενικότερη αντίληψη της «Δύσης», ως μιας ιδεολογικής, κοινωνικής, οικονομικής και πολιτικής συγκρότησης σε αντίθεση και αντιπαράθεση με το αντίστοιχο «Πρότυπο του Υπαρκτού Σοσιαλισμού». Οι διαφορές μεταξύ των δύο «Προτύπων» ήταν όχι μονάχα υπαρκτές μα και έντονες, και τούτο, παρά τις επιμέρους διαφοροποιήσεις εντός του κάθε «μπλοκ». Mutatismutandis, μπορούμε να πούμε ότι το ίδιο ίσχυσε και για την περίοδο μέχρι και το Σύμφωνο του Μάαστριχτ, με το οποίο (και λίγο αργότερα με την δημιουργία της Οικονομικής Νομισματικής Ένωσης [ΟΝΕ]), ουσιαστικά το ζήτημα της πολιτικής σύγκλισης (με τη δημιουργία ενός ενωμένου Ευρωπαϊκού Κράτους), άρχισε σιγά-σιγά αλλά με επιταχυνόμενους ρυθμούς, όχι μονάχα να αποκλίνει από τον ουσιαστικό πολιτικό στόχο της δημιουργίας μιας ενιαίας Ευρωπαϊκής Κρατικής οντότητας, μα και να παρεκκλίνει γενικώς από την πολιτική και να υποκαθίσταται από την πιο ακραία νεοφιλελεύθερη αγοραία ιδεολογία, με την εξίσου επίσης σημαντική εξέλιξη της Ευρώπης σε μια Γερμανική Ευρώπη, σε μια Ευρώπη υπό την πολιτική και οικονομική εξουσία της Γερμανίας.

Συνεπώς, το αίτημα «να γίνουμε Ευρωπαίοι», σήμερα, και, για την ακρίβεια, λέγοντας «σήμερα» εννοώ τουλάχιστον την περίοδο από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 και εντεύθεν, είναι κενό περιεχομένου. Δεν λέει απολύτως τίποτα, ακριβώς διότι επιτρέπει να λέει ό,τι ο καθένας φαντάζεται επ’ αυτού. Σήμερα, «Ευρώπη» ως πολιτικό οικοδόμημα, δεν υπάρχει : υπάρχει ένα πλέγμα αγοραίων και οικονομικών ρυθμίσεων μιας αγοράς και οικονομίας (που έχουν καταπιεί την πολιτική) τύποις ενιαία, ουσία όμως,  δεν πρόκειται παρά για μια όλο και λιγότερο συγκαλυμμένη γερμανική επικράτεια, τον Ζωτικό Χώρο του Βερολίνου, τον οποίο ελέγχει απολύτως ως ο αδιαμφισβήτητος Ηγεμών του. Βεβαίως, κάποιος μπορεί να μας πείσει πως τα πράγματα δεν «έχουν έτσι» ή «δεν έχουν ακριβώς έτσι». Ασφαλώς! Εδώ ισχύει το «έτσι είναι αν έτσι νομίζετε». Εξαρτάται πόσο εθιστικός είναι ο καθένας σ’ αυτό που αποκαλείται «ιδρυματισμός». Τελικώς, η μακρά ανοχή και αποδοχή του Ηγεμόνα ως «αναποφεύκτου πραγματικότητας», την οποία «οφείλουμε» να αποδεχτούμε, οδηγεί στην υιοθέτηση κωδίκων συμπεριφοράς και των προτύπων του Ηγεμόνα, εκ μέρους των υποτελών του, στη Θεωρία των Μονοδρόμων…

Η Ελλάδα, και με τούτο τελειώνω, όπως και κάθε χώρα, για ένα μονάχα λόγο μπορεί να αποτύχει μακροπρόθεσμα : με το να ετεροκαθορίζει τις προοπτικές, τις δυνατότητες και τις δυνάμεις της. Αν δεν έχει εμπιστοσύνη στα πόδια της, στις δυνάμεις της, μοιραία, αυτό που θα πασχίζει να αποκτήσει είναι δεκανίκια (κι αυτά δανεικά) και προστασίες, όχι συνεργασίες…

 

Ένα Σχόλιο to “Βασίλης Δημ. Χασιώτης : Ας γίνουμε επιτέλους «Ευρωπαίοι»”

  1. ΜΑΧΗΤΗΣ said

    ρε .μεγιστε…ανοια?

    ρωτησες τους ευρωπαιους

    αν ..ησαν ποτε τους…ή αισθανθηκαν …ευρωπαιοι?

    πας καλα?

    διαλυση χρειαζεται οπως εξελιχθηκε το εκτρωμα…

    αλλα….πρεπει να γραφεις…πρεπει και εσυ να …τη πεις…

    για το μεροκαματακι ρε γαμωτο….

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: