olympia.gr

Για την Ελλάδα με όπλο την αλήθεια. Μαθαίνοντας τη φύση, την κοινωνία, τον εαυτό μας. Μαθαίνοντας ξανά να ζούμε! Ecology is not just a trend. It's Life itself. Ecosophy: The Olympian Way. 奥林山方式

«έπος τ’ έφατ’ εκ τ’ ονόμαζε». Ο γλωσσολόγος Όμηρος

Posted by olympiada στο Μαρτίου 9, 2018

του Χρυσόστομου Τσιρίδη

.

Εικόνα    διαδικτύου.

«κύματα   πολλά,  κυρτά,   παφλάζοντα…»   (αυτούσιος   Ομηρικός   στίχος από την   ΟΔΥΣΣΕΙΑ).

.

«έπος   τ’ έφατ’ εκ τ’ ονόμαζε». Ο  γλωσσολόγος   Όμηρος

.

Το σημερινό σημείωμα,  αντί    εισαγωγής,  για   να   δούμε   πώς   «δημιουργεί»   τις   λέξεις   και  πώς    «κτίζει»,  πέραν   των  λέξεων,   την     λ α ϊ κ ή   μήτρα   της     Ελληνικής   γλώσσας,    ο  Όμηρος.

.

Πράγματα   που  αιώνες- αιώνες   μετά,  σύγχρονοι γλωσσολόγοι  θα επιχειρήσουν  να    τα   «ντύσουν»   με   επιστημοσύνη (= τόμοι ολόκληροι  με… «φωνήματα» και  «λεξίματα» /  «σημαίνοντα»  και «σημαινόμενα». ΣΕΒΑΣΤΑ  καθ’ όλα).

.

Επί της   ο υ σ ί α ς  ΟΜΩΣ    ΔΕΝ   θα   ΠΟΥΝ   κάτι  ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ, από όσα  ο  Όμηρος…. «έφατο   εκ    τε   ονόμαζε»   3.000   χρόνια   πριν.

.

Στο  ε ν δ ε ι κ τ ι κ ό   θέμα  μας.

Τέσσερα   κ ο ι ν ά   ονόματα για την «θάλασσα», μας κληροδότησε ο Όμηρος:

αλς- αλός / θάλασσα / πόντος / πέλαγος.

.

Τόσο η ξεχωριστή εννοιοδότηση αυτών των λέξεων από τον ίδιο τον Όμηρο, όσο και

η μεταξύ τους «διαπλοκή» (λ.χ πόντος αλός), πέρασαν, σχεδόν αυτούσια,

στην Ομιλούμενη Ελληνική γλώσσα.

.

Και    σήμερα,  άλλοτε  χρησιμοποιούμε    την  λέξη   «θάλασσα», άλλοτε  επιλέγουμε   την     λέξη  «πέλαγος»,  «πόντος»,  «αλς»,  όπως  και   ο    Όμηρος.

.

Το   σημαντικό  δηλαδή   είναι   ότι   Κρατήσαμε    ΚΑΙ   τις λέξεις   μία προς   μία, αλλά   ΚΑΙ   τις   ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΕΣ    δ ι α φ ο ρ ο π ο ι ή σ ε ι ς  τους,   ό  π  ω  ς    συμβαίνει   στον   Όμηρο.

.

Λέμε και σήμερα:

.

οι δρόμοι είναι Θαλασσινοί (υγρά κέλευθα κατά Όμηρο)  /  αλλά  λέμε   «πελαγοδρομούμε» (και   όχι   λ.χ    θαλασσοδρομούμε).

(διαφοροποιούμε, όπως   ο   Όμηρος,  «θάλασσα»    και   «πέλαγος»).

.

Το   ίδιο    και στην  συνέχεια:

.

«τα θαλασσώσαμε»,   «τα κάναμε θάλασσα» (=αποτυχία) / αλλά   «πελαγώσαμε»  (=αμηχανία).

.

Τα δάνεια τα  προτιμάμε    σε…. «θαλασσοδάνεια»   και     όχι    σε ….»ποντοδάνεια» ή «πελαγοδάνεια». (Όμως,   γιατί    όχι;)

.

Θα πούμε      το   πλοίο   «ποντοπόρο» / αλλά   τον  Μαγγελάνο…. θαλασσοπόρο.   (Γιατί  όχι  με   μία   λέξη    ή  ακόμη    και   το  αντίστροφο;   Η απάντηση   δεν είναι   καθόλου   εύκολη).

.

Να λοιπόν   ο  πανταχού   παρών   Όμηρος  να….  ε π ι δ ο τ ε ί   και   την    σημερινή   Ελληνική   εκφραστικότητα  (!),  Π Ε Ρ Α Ν  της   λέξης,   όπως   και στις  παρακάτω   περιπτώσεις.

.

τα ψαρια μυρίζουν… θάλασσα / αλλά   τα    διαφημίζουμε   ως… πελαγίσια.

.

(Εδώ η απάντηση  φαίνεται   εύκολη.  Η Σύγχρονη   επιστημοσύνη   θα   πει   ότι   δεν  διαφημίζεις    (με)  το     αυτονόητο  και     κοινότυπο (=ψάρια θαλασσινά).  Αναζητάς    την….   υποβολή.  Πόσους   και   Τί   δρόμους   όντως   μας  δείχνει  ο   Όμηρος)

.

ταξιδεύει  στις…..   θάλασσες / αλλά….. ανοίχτηκε   στο…. πέλαγος.

.

Συνδέονται  «διά   θαλάσσης  και   αεροπορικώς»  /  αλλά    οι  πτήσεις    είναι  «υπερπόντιες»  (όχι    υπερθαλάσσιες  λ.χ,  όπως θα μπορούσαμε  κάλλιστα   να πούμε,  αλλά…. δεν  το λέμε).

.

το   βάθος   της…..   θ ά λ α σ σ α ς   /   αλλά    π ο ν τ ί ζ ω   λ.χ   την    άγκυρα.  Δεν  είναι   πλεονασμός,    αφού    και   στον  Όμηρο   «πόντος  αλός»= βάθος  θάλασσας.

.

Η     διαπλοκή   που λέγαμε=   ο  πόντος  από…. πλήρης   «θάλασσα»,  υποβαθμίζεται (απομειώνεται)  σε απλό  βάθος  θάλασσας,   όπως   και σε άλλη    ανάλογη   Ομηρική   κουβέντα   «πέλαγος   αλός»,   το   πέλαγος   νοηματοδοτείται   ως   απλό   «κύμα»:   «πέλαγος   αλός»=  το  κύμα   της θάλασσας.

.

υ π ο θ α λ ά σ σ ι ο ς     ο    αγωγός / αλλά    ε ν ά λ ι ε ς   οι     αρχαιότητες…. κλπ κλπ.

.

Είναι εκπληκτικό που ο λαός,  η    Ελληνική   γλώσσα, κράτησε σχεδόν όλη την Ομηρική…. ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΗ     δ ι α κ ρ ι τ ή    ποικιλία  και   των   τεσσάρων  κοινών    ονομάτων   και όλη   αυτή   την    θαυμαστή   διαπλοκή   νοημάτων-  χρωμάτων-  αποχρώσεων……!

.

(Δεν   μπορώ    να γνωρίζω  σε ποια  άλλη γλώσσα  υπάρχει   τόσο   πλούσιο    «δομικό»   υλικό. Ή   αν  μία  μόνο  λέξη  είναι  για  όλα.  Άν  κάποιος   γλωσσομαθής   γνωρίζει,  ευπρόσδεκτη   η βοήθεια  του.  Προσπάθησα με  την  αυτόματη  μετάφραση, αλλά μπερδεύτηκα και τα  παράτησα.  Η  αλήθεια  είναι ότι πρέπει  να έχεις  πλήρη εποπτεία  της  γλώσσας).

.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Όπως  προσπάθησα  να δείξω  μ’ αυτό  το σύντομο   σημείωμα, χωρίς   το    α υ θ ε ν τ ι κ ό,  το αυθεντικότατο   Ο μ η ρ ι κ ό    DNA  στην   Ελληνική   γλώσσα  και   στο    κύτταρο   του  Έλληνα,  αυτή   η   λ α ϊ κ ή    εκφραστική… ποικιλία,  θα    είχε   απλώς  μουσειακό   ενδιαφέρον.  Τώρα   είναι   ολοζώντανη    Π Ο Λ Υ Σ Η Μ Α Ν Τ Η  γλώσσα.  Η   Ελληνική  γλώσσα.   Το  ίδιο    μοναδική   και  άπαιχτη,  όπως    στον   Όμηρο.

.

Συνεχίζεται

Γιατί  τελικά  η   λέξη  «θάλασσα»  υπερτερεί. Πιθανή  προέλευση  της λέξης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: