Η MAÇKALI (ΠΟΝΤΙΑ) ΕΛΕΝΗ

ποντιαΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ  ΡΩΜΗΑΣ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΤΟ ‘22 ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΝΙΚΟΥ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗ

Δημοσιογράφου-Συγγραφέα-Τουρκολόγου

Η Maçkalı Ελένη είναι η ιστορία μιας  Ελληνοπόντιας, της Ελένης, που στην ανταλλαγή των πληθυσμών δεν έφυγε μαζί με τους δικούς της στην Ελλάδα αλλά έμεινε στην Τουρκία και μετά από πολλά χρόνια κάποιοι… Τούρκοι την φέρνουν στο φως της δημοσιότητας για να γίνει κινηματογραφική ταινία που θα δείχνει και το μεγάλο δράμα χιλιάδων Ρωμηών κατά την διάρκεια της ανταλλαγής των πληθυσμών το 1922-23.  Η προβολή αυτής της καταπληκτικής  ιστορίας είναι και άλλο ένα δείγμα του πως κάποιες τύψεις από το μεγάλο εκείνο δράμα των Ελλήνων του Πόντου  κατατρέχουν σήμερα πολλούς «Τούρκους», σε σημείο όχι μόνον να την δημοσιοποιήσουν, (εφημερίδα Akşam, 25/5/2013), αλλά και να τολμούν να την κάνουν κινηματογραφική ταινία που σίγουρα θα αποκαλύπτει πολλές πτυχές αυτού του δράματος. Να μην ξεχνάμε πως πριν από δυο χρόνια είχε προβληθεί η τουρκική ταινία, «Yüreğine Sor», που αποκάλυπτε το μεγάλο δράμα των κρυπτοχριστιανών του Πόντου και η οποία δυστυχώς στη συνέχεια «εξαφανίστηκε» στην Τουρκία.

Η ιστορία λοιπόν αυτής της Ελένης έχει ως εξής: Το 1920 ζούσε σε ένα χωριό έξω από την Τραπεζούντα ο μεταλλουργός Χαράλαμπος Χρυσοστομιδης με το παρατσούκλι, Lampo Usta, (δηλαδή Μάστορα Λάμπη), με την γυναίκα του Αναστασία και την μικρή τους κόρη την Ελένη. Η ζωή τους κυλούσε ήρεμα και ο μάστορας κέρδιζε αρκετά για να ζει η οικογένειά του χωρίς στερήσεις. Όλα αυτά όμως άλλαξαν με βίαιο τρόπο  το 1923, (εδώ βέβαια οι Τούρκοι δεν κάνουν καμία αναφορά για την φρικτή γενοκτονία των Ποντίων που τότε έχει αποκορυφωθεί), καθώς είχε έρθει η ώρα της αναγκαστικής προσφυγιάς. Το ζευγάρι με την 13 χρονών κόρη τους Ελένη πήραν ό,τι μπορούσαν μαζί τους και κατευθύνθηκαν μαζί με πολλούς άλλους Ελληνοπόντιους προς την Τραπεζούντα για να αποβιβαστούν στο πλοίο που θα τους έφερνε στην Ελλάδα. Στον δρόμο όμως τους σταμάτησε ένα ένοπλο τμήμα. Οι Τσέτες συγκέντρωσαν κάποια κορίτσια που διακρίνονταν για την ομορφιά τους και τα απήγαγαν. Ο καημένος ο Χαράλαμπος χωρίς να μπορεί να κάνει κάτι έστειλε  την σύζυγό του προς το λιμάνι της Τραπεζούντιας ενώ εκείνος έμεινε πίσω για να ψάξει για την κόρη του. Πέρασαν τέσσερις μήνες όμως χωρίς κανένα αποτέλεσμα και η Ελένη δεν είχε βρεθεί. Εντωμεταξύ  η γυναίκα του η Αναστασία έφυγε με το πλοίο της προσφυγιάς και έφτασε στην Καβάλα. Στον Πόντο ο Χαραλάμπης συνέχιζε να ψάχνει παντού για την κόρη του. Στο χωριό του όπου ξαναπήγε του είπαν πως δεν έμεινε κανένας Έλληνας καθώς όλοι είχαν φύγει και μάλιστα τον προειδοποίησαν ότι το αν παραμείνει εκεί υπήρχε μεγάλος κίνδυνος για την ζωή του. Τότε ήρθαν κάποιοι και του είπαν πως η Ελένη σκοτώθηκε από τους άτακτους και ότι είχαν δει το πτώμα της μαζί με άλλα πτώματα σε κάποιο ρέμα κοντά στην Τραπεζούντα. Ο καημένος ο Χαραλάμπης χωρίς να μπορεί να συγκρατήσει τα δάκρυά του αποφάσισε τελικά να φύγει από τον Πόντο. Μετά από περιπλανήσεις τριών μηνών έφτασε στο Καντήκιοϊ της Κωνσταντινούπολης.

Εκεί απελπισμένος, χωρίς την γυναίκα του που είχε φτάσει στην Ελλάδα  και την κόρη του χαμένη, ο Χαράλαμπος γνωρίζεται με έναν επιφανή Τούρκο, τον Süreyya Paşa, ο όποιος τον εκτίμησε και θαύμασε την επιδεξιότητά του στην  τέχνη του. Ο Τούρκος τότε του άνοιξε ένα μαγαζί στο Καντήκιοϊ και ο Χαράλαμπος με την μεγάλη του εργατικότητα απέκτησε  πολλούς πελάτες και άρχισε να βγάζει πολλά χρήματα. Ο Λάμπης τότε εγκατέλειψε την ιδέα να φύγει στην Ελλάδα και αφού γνωρίστηκε μια κοντοχωριανή του, την Antusa, που είχε μείνει και αυτή στην Πόλη,  την παντρεύεται και κάνει μια κόρη, την Σοφία. Η Σοφία αφού μεγάλωσε παντρεύτηκε και έκανε ένα γιο. Ο γιός της αγάπησε πολύ τον παππού του, τον Λάμπη, ο όποιος συνεχώς του μιλούσε για την χαμένη του θεία την Ελένη γιατί ποτέ δεν πίστεψε ότι είχε σκοτωθεί αλλά  ότι ζούσε χαμένη κάπου στον Πόντο. Ο γιός της Σοφίας μεγάλωσε έγινε χρυσοχόος και άνοιξε ένα μαγαζί κοντά στο Καπαλί Τσαρσί αλλά συνεχώς σκέφτονταν για την Ελένη που είχε χαθεί. Απευθύνθηκε τότε σε ένα δικηγόρο και του ανέθεσε να ψάξει για την χαμένη του θεία. Πριν περάσει πολύς καιρός, ένα τηλεφώνημα έκπληξη ήρθε από την Τραπεζούντα. Αυτοί που τηλεφωνούσαν τον  ρώτησαν, «εσείς δεν είστε που ψάχνετε για την Εμινέ;», (δηλαδή την Ελένη). Ο γιος της Σοφίας  σάστισε και τότε έμαθε ότι η Ελένη είχε βρεθεί από την οικογένεια του Abdülkadir Sümer που την είχαν υιοθετήσει και την ονόμασαν Εμινέ.

Παράλληλα όμως καθώς έψαχνε για την χαμένη κόρη του παππού του ρωτούσε και για την χαμένη του γιαγιά την Αναστασία. Τότε μαθαίνει ότι η Αναστασία που βρίσκονταν στην Ελλάδα είχε παντρευτεί και αυτή και είχε κάνει δυο παιδιά. Τα παιδιά της Αναστασίας ήθελαν πολύ να έρθουν στην Τουρκία για να ψάξουν για τον Χαραλάμπη και την χαμένη κόρη της Αναστασίας και τελικά κατάφεραν να έρθουν σε επαφή με το γιο της Σοφίας. Εντωμεταξύ από την Τραπεζούντα ο Sümer, δηλαδή ο θετός πατέρας της Ελένης, μόλις έμαθε για όλη αυτή την ιστορία της υιοθετημένης του κόρης ήρθε στην Κωνσταντινούπολη και προσκάλεσε όλους τους συγγενείς της Εμινέ στην Τραπεζούντα.  Εδώ αντιλαμβάνεται κανείς τα συναισθήματα όλων αυτών καθώς μετά από πολλά χρόνια τα παιδιά της Αναστασίας και ο γιος της Σοφίας συναντήθηκαν στην Τραπεζούντα και βρήκαν την χαμένη κόρη του Χαραλάμπη, την Ελένη, που τώρα ήταν η Εμινέ. Αλλά το πιο ίσως  εντυπωσιακό σε όλη αυτή την συγκλονιστική ιστορία είναι ότι όλοι μαζί πήγαν και προσκύνησαν το μοναστήρι της Βαζελώνας, ένα από τα πιο ιερά μέρη του ελληνορθόδοξου Πόντου. Η συγκλονιστική αυτή ιστορία, (την οποία όταν την διαβάσει κανείς στα τουρκικά  πραγματικά συγκινείται), δείχνει για άλλη μια φορά το μεγάλο δράμα των Ελληνορθόδοξων Ποντίων. Αλλά το εντυπωσιακό είναι ότι αποφασίστηκε να την κάνουν ταινία μια ομάδα «Τούρκων» οι οποίοι όταν την έμαθαν είχαν συγκλονιστεί καθώς είχαν γίνει και μάρτυρες της συνάντησης μετά από τόσα χρόνια όλων αυτών των χαμένων συγγενών από την φρίκη ενός πολέμου και μιας γενοκτονίας.  Βέβαια το ποιοι είναι αυτοί οι «Τούρκοι» που θα γυρίσουν την ταινία δεν μας γίνεται γνωστό, ίσως για ευνόητους λόγους. Όμως και μόνο που στην σημερινή Τουρκία ένα τέτοιο μεγάλο δράμα των Ελληνοποντίων θα γίνει  φιλμ, είναι άλλο ένα δείγμα και σημείο των καιρών και φανερή ένδειξη  ότι η πανάρχαια φλόγα της ελληνοορθοδοξίας δεν έχει σβήσει ποτέ σε αυτή την ιστορική μεριά του ελληνισμού.

 

Για την ΄΄ΕΝΩΜΕΝΗ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ΄΄

11 thoughts on “Η MAÇKALI (ΠΟΝΤΙΑ) ΕΛΕΝΗ”

  1. με τοσους χιλιαδες σφαγμενους,αιχμαλωτους,αγνοουμενους,ζωντες αλλα εξισλαμισμενοι…που εχει καταπιει αυτος ο καταραμενος τοπος και ανθρωποι,τουρκια …ΤΙ ΓΙΝΕΤΑΙ….????ολο να χρυσωνουν το χαπι θελουν με χαπι εντ ιστοριουλες…προσπαθουν

    Like

    1. δεν μπορω να καταλαβω πως ειναι συγκροτημενοι ως λαος οταν αλλοι ειναι Κουρδοι,αλλοι ειναι ελληνες ,αλλοι ειναι αρμενιοι αλλοι απο δω αλλοι απο κει τι συνοχη εχουν?οι συζητησεις τους,οι σκεψεις τους τα ονειρα τους που ειναι σε ποιον τοπο?Εμεις εχουμε αλλο κακο,να μην χωνευει ο ενας τον αλλο και να μαλωνουμε για ψυλλου πηδημα,σαν πατριδα ομως και θρησκεια ειμαστε ενα,αυτοι πως διαολο διατηρουν συνοχη?

      Like

      1. Ακριβώς τα ίδια συμβαίνουν και εκεί .. Είναι η ίδια ( και χειρότερη) νοοτροπία .. Αν μελετήσεις τον εθνικό τους ύμνο θα καταλάβεις αρκετά ..

        ===============
        ht*p://el.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stikl%C3%A2l_Mar%C5%9F%C4%B1

        Ποτέ μη φοβάσαι! Γιατί η κόκκινη σημαία που περήφανα κυματίζει κάθε χάραμα δε θα ξεθωριάσει ποτέ,
        προτού καεί η τελευταία φλόγα που φουντώνει μες στο έθνος μου.
        Γιατί είναι το αστέρι του έθνους μου και θα λάμπει για πάντα.
        Είναι δικό μου κι ανήκει μονάχα στο γενναίο μου έθνος.

        Μη σκυθρωπιάζεις, ω σεμνή ημισέληνε,
        αλλά χαμογέλα απέναντι στην ηρωική γενιά μου! Προς τι ο θυμός κι η οργή;
        Αλλιώς το αίμα μας, που χύσαμε για σένα, δε θα αξίζει.
        Γιατί η ελευθερία είναι το απόλυτο δικαίωμα του θεοσεβούμενου έθνους μου.

        Ήμουν ελεύθερος από την αρχή κι έτσι θα είμαι για πάντα.
        Ποιος θα τολμήσει να με δέσει με αλυσίδες! Αψηφώ και μόνο την ιδέα.
        Είμαι σαν μια ορμητική πλημμύρα, δυνατή κι ανεξάρτητη,
        θα χωρίσω βουνά, θα προσπεράσω τα ουράνια κι ακόμα θα ξεχύνομαι!

        Οι χώρες της Δύσης μπορεί να είναι οπλισμένες με ατσάλινα τείχη,
        αλλά εγώ έχω σύνορα που φυλάσσονται από τα γενναία στήθη των πιστών.
        Αναγνώρισε το εσωτερικό σου σθενος, φίλε μου! Και σκέψου πώς μπορεί να αφανιστεί αυτή η φλογερή πίστη
        από αυτό το ρημαγμένο και ξεδοντιασμένο τέρας που λέγεται “πολιτισμός”;

        Φίλε μου! Μην αφήσεις την πατρίδα μου στα χέρια αχρείων ανθρώπων!
        Βάλε το στήθος σου ασπίδα και το σώμα σου χαράκωμα! Σταμάτα αυτή την επαίσχυντη εφόρμηση!
        Γιατί σύντομα θα ‘ρθουν οι ευτυχείς ημέρες της θείας υπόσχεσης…
        Ποιος ξέρει; Ίσως αύριο; Ίσως ακόμη πιο σύντομα!

        Μη βλέπεις το χώμα που οργώνεις σαν σκέτη γη, αναγνώρισέ το!
        Και σκέψου όσους χιλιάδες αναπαύονται χωρίς σάβανο κάτω απ’ τα πόδια σου.
        Είσαι ο ευγενής γιος ενός μάρτυρα, νιώσε ντροπή, μην πληγώνεις τον προπάτορά σου!
        Ακόμα κι αν σου τάξουν τον κόσμο, μην παραδώσεις αυτό τον παράδεισο της πατρίδας σου.

        Ποιος δε θα πέθαινε γι’ αυτή την παραδεισένια γη;
        Μάρτυρες θα ξεχύνονταν, αν ξέσκιζε ένας το χώμα! Μάρτυρες!
        Ας μου έπαιρνε, αν ήθελε, ο Θεός, όσους αγαπώ κι ό,τι κατέχω,
        αλλά ας μη μου στερούσε τη μια και μοναδική μου πατρίδα.

        Ω δοξασμένε Θεέ, μόνη ευχή από την πονεμένη μου καρδιά είναι αυτή,
        κανένα χέρι απίστου να μην αγγίξει ποτέ τους κόλπους των ιερών μου ναών.
        Οι ύμνοι και τα καλέσματα του ιμάμη που ακούω είναι οι λίθοι της θρησκείας μου,
        και μακάρι ο μελωδικός τους ήχος να ακούγεται δυνατά και μακριά στην αιώνια πατρίδα μου.

        Γιατί μόνο τότε η πλάκα από το μνήμα μου θα πέφτει καταγής σε χίλιες μετάνοιες μες στην έκσταση,
        και σταγόνες δάκρυα από πορφυρό αίμα θα κυλούν από κάθε μου πληγή,
        και το άψυχο κορμί μου θα ξεχυθεί απ’ τη γη σαν αιώνιο πνεύμα,
        ίσως μόνο τότε γαλήνια θα ανέλθω και τελικά θα φτάσω στα ουράνια.

        Κυμάτιζε λοιπόν σαν τον καθάριο ουρανό κάθε αυγής, ω ένδοξη ημισέληνε,
        έτσι που να αξίζει τελικά κι η τελευταία ρανίδα του αίματός μας!
        Ούτε εσύ ούτε η φυλή μου θα αφανιστεί ποτέ!
        Γιατί η ελευθερία είναι το απόλυτο δικαίωμα της ανυπόταχτης σημαίας μου.
        Γιατί η ελευθερία είναι το απόλυτο δικαίωμα του θεοσεβούμενου έθνους μου!

        ================

        Like

      2. Μη βλέπεις το χώμα που οργώνεις σαν σκέτη γη, αναγνώρισέ το!
        Και σκέψου όσους χιλιάδες αναπαύονται χωρίς σάβανο κάτω απ’ τα πόδια σου.
        Είσαι ο ευγενής γιος ενός μάρτυρα, νιώσε ντροπή, μην πληγώνεις τον προπάτορά σου!
        Ακόμα κι αν σου τάξουν τον κόσμο, μην παραδώσεις αυτό τον παράδεισο της πατρίδας σου.

        Ποιος δε θα πέθαινε γι’ αυτή την παραδεισένια γη;
        Μάρτυρες θα ξεχύνονταν, αν ξέσκιζε ένας το χώμα! Μάρτυρες!
        Ας μου έπαιρνε, αν ήθελε, ο Θεός, όσους αγαπώ κι ό,τι κατέχω,
        αλλά ας μη μου στερούσε τη μια και μοναδική μου πατρίδα.

        αν ειναι δυνατον να λεει αυτα ο εθ.υμνος τους,γιαυτο λεει ο γ.Παισιος “τα κολυβα τα εχουν στο ζωναρι τους…”

        Like

        1. Και όμως τα λέει .. Φαντάσου τώρα πως με αυτά τα λόγια μεγαλώνουν γενιές και γενιές …

          Like

  2. Καλά να μας δουλεύουν οι μογγόλοι, αλλά να μας δουλεύετε κι΄εσείς;
    Ε όχι και συμπονετικοί οι μεμέτες με 13νες αλλόθρησκες (και μάλισταΠόντιες) κοπελίτσες!!!
    Στη γωνία παραμονεύουν οι τουρκολάγνοι να μας υπενθυμίσουν συνωστισμούς και ότι πρέπει να ζητήσουμε και συγνώμη που δεν σφαγήκαμε 100%…
    Πόσες γενοκτονίες πρέπει να διαγράψουμε από τη μνήμη μας πιά;;;;
    Αιδώς.

    Like

  3. Η ΚΥΡΙΑ ΡΕΠΟΥΣΗ ΤΟ ΑΝΕΓΝΩΣΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΥΤΟ??????????????????????????????????????????????????????//

    Από: http://www.olympia.gr [mailto:comment-reply@wordpress.com]
    Αποστολή: Thursday, June 06, 2013 9:31 AM
    Προς: civi2000@otenet.gr
    Θέμα: [Νέο άρθρο] Η MAÇKALI (ΠΟΝΤΙΑ) ΕΛΕΝΗ

    antexoume posted: “Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΙΑΣ ΡΩΜΗΑΣ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ ΤΟ ‘22 ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑΝΙΚΟΥ ΧΕΙΛΑΔΑΚΗΔημοσιογράφου-Συγγραφέα-ΤουρκολόγουΗ Maçkalı Ελένη είναι η ιστορία μιας Ελληνοπόντιας, της Ελένης, που στην ανταλλαγή των πληθυσμών δεν έφυγε μαζί με τους δικούς της στην Ελλάδα αλλά έμε”

    Like

➤ Σχολιάστε Ελεύθερα :

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s