Γιατί οφείλουμε να διδάσκουμε τα Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά μας

20130113-005400.jpgΙ.Θ. Κακριδής

Γιατί αλήθεια διδάσκουμε τα αρχαία ελληνικά στα παιδιά που θέλουμε να μορφώσουμε, σε τόσο πολλές ώρες μάλιστα; Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι που μας υποχρεώνουν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να επικοινωνήσουν όσο γίνεται περισσότερο με τον αρχαίο κόσμο.

Πρώτα απ’ όλα, γιατί είμαστε κι εμείς Έλληνες. Από τον καιρό του Ομήρου ως σήμερα έχουν περάσει κάπου δυο χιλιάδες εφτακόσια χρόνια. Στους αιώνες που κύλησαν οι Έλληνες βρεθήκαμε συχνά στο απόγειο τηςδόξας, άλλοτε πάλι στα χείλια μιας καταστροφής ανεπανόρθωτης∙ νικήσαμε και νικηθήκαμε αμέτρητες φορές∙ δοκιμάσαμε επιδρομές και σκλαβιές∙ αλλάξαμε θρησκεία∙ στους τελευταίους αιώνες η τεχνική επιστήμη
μετασχημάτισε βασικά τη μορφή της ζωής μας∙ και όμως κρατηθήκαμε Έλληνες, με την ίδια γλώσσα‐φυσικά εξελιγμένη‐, με τα ίδια ιδανικά, τον ίδιο σε πολλά χαραχτήρα και με ένα πλήθος στοιχεία του πολιτισμού κληρονομημένα από τα προχριστιανικά χρόνια.
Στον πνευματικό τομέα κανένας λαός δεν μπορεί να προκόψει, αν αγνοεί την ιστορία του, γιατί άγνοια της ιστορίας θα πει άγνοια του ίδιου του ίδιου του εαυτού του. Είμαι Έλληνας, συνειδητός Έλληνας, αυτό θα πει, έχω αφομοιώσει μέσα μου την πνευματική ιστορία των Ελλήνων από τα μυκηναϊκά χρόνια ως σήμερα.

Ο δεύτερος λόγος που μας επιβάλλει να γνωρίσουμε την αρχαία πνευματική Ελλάδα είναι ότι είμαστε κι εμείς Ευρωπαίοι. Ολόκληρος ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός στηρίζεται στον αρχαίο Ελληνικό, με συνδετικό κρίκο τον ρωμαϊκό. Με τους άλλους Ευρωπαίους μας δένει βέβαια και ο Χριστιανισμός, όσο και να μας χωρίζουν ορισμένα δόγματα. Μα και ο Χριστιανισμός έπρεπε να δουλευτεί πρώτα με την Ελληνική σκέψη, για να μπορέσει ν’ απλώσει έπειτα στον ευρωπαϊκό χώρο. Η ρίζα του πολιτισμού των Ευρωπαίων όλων είναι ο αρχαίος ελληνικός στοχασμός και η τέχνη, γι’ αυτό δεν μπορεί να τα αγνοεί κανείς, αν θέλει να αισθάνεται πως πνευματικά ανήκει στην Ευρώπη.

Μα ο κυριότερος λόγος που δεν επιτρέπεται οι νέοι μας ν’ αγνοούν την αρχαίαν Ελλάδα είναι άλλος: στην Ελλάδα για πρώτη φορά στα χρονικά του κόσμου ανακαλύφτηκε ο άνθρωπος ως αξία αυτόνομη, ο άνθρωπος που θέλει να κρατιέται ελεύθερος από κάθε λογής σκλαβιά, και υλική και πνευματική. Μέσα στους λαούς που περιβάλλουν τον ελληνικό χώρο στα παλιά εκείνα χρόνια υπάρχουν πολλοί με μεγάλο πολιτισμό, πάνω απ’ όλους οι Αιγύπτιοι και οι Πέρσες. Οι λαοί όμως αυτοί ούτε γνωρίζουν ούτε θέλουν τον ελεύθερο άνθρωπο. Το απολυταρχικό τους σύστημα επιβάλλει στα άτομα να σκύβουν αδιαμαρτύρητα το κεφάλι μπροστά στο βασιλέα και στους θρησκευτικούς αρχηγούς.

Η ελεύθερη πράξη και η ελεύθερη σκέψη είναι άγνωστα στον εξωελληνικό κόσμο. Και οι Έλληνες; Πρώτοι αυτοί, σπρωγμένοι από μια δύναμη που βγαίνει από μέσα τους και μόνο, την δεσποτεία θα την μεταλλάξουν σε δημοκρατία, και από την άβουλη, ανεύθυνη μάζα του λαού θα πλάσουν μια κοινωνία από πολίτες ελεύθερους, που καθένας τους να νιώθει τον εαυτό του υπεύθυνο και για τη δική του και για των άλλων την προκοπή. Ο στοχασμός είναι κι αυτός ελεύθερος για τα πιο τολμηρά πετάματα του νου και της φαντασίας.

Ο Έλληνας είναι ο πρώτος, που ενώ ξέρει πως δεν μπορεί ατιμώρητα να ξεπεράσει τα σύνορα του ανθρώπου και να γίνει θεός, όμως κατέχεται από μια βαθιά αισιοδοξία για τις ανθρώπινες ικανότητες και είναι γεμάτος αγάπη για τον άνθρωπο, που τον πιστεύει ικανό να περάσει τις ατέλειές του και να γίνει αυτό που πρέπει να είναι−ο τέλειος άνθρωπος. Αυτή η πίστη στον τέλειον άνθρωπο, συνδυασμένη με το βαθύ καλλιτεχνικό αίσθημα που χαρακτηρίζει την ελληνική φυλή, δίνει στον αρχαίον Έλληνα τον πόθο και την ικανότητα να πλάσει πλήθος ιδανικές μορφές σε ό,τι καταπιάνεται με το νου, με τη φαντασία και με το χέρι:

στις απέριττες μορφές που σχεδιάζουν οι τεχνίτες στα αγγεία της καθημερινής χρήσης, στη μεγάλη ζωγραφική, στην πλαστική του χαλκού και του μαρμάρου, πάνω απ’ όλα στο λόγο τους, και τον πεζό και τον ποιητικό. Αυτόν τον κόσμο θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας, για να μορφωθούν∙ για να καλλιεργήσουν τη σκέψη τους αναλύοντας τη σκέψη των παλιών Ελλήνων∙ για να καλλιεργήσουν το καλλιτεχνικό τους αίσθημα μελετώντας ό,τι ωραίο έπλασε το χέρι και η φαντασία των προγόνων τους∙ για να μπορέσουν κι αυτοί να νιώσουν τον εαυτό τους αισιόδοξο, ελεύθερο και υπεύθυνο για τη μοίρα του ανθρώπου πάνω στη γη∙ προπαντός για να φουντώσει μέσα τους ο πόθος για τον τέλειον άνθρωπο.

14 σκέψεις σχετικά με το “Γιατί οφείλουμε να διδάσκουμε τα Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά μας”

  1. Δηλαδη ο Ομηρος εζησε το 700 πχ? Θα μας τρελανει ο κυριος? ουτε απο τα Μηκυναικα χρονια αρχιζει η πνευματικη μας ιστορια..

    Η Ελληνικη γλωσσα δεν ‘εξελιχθη’ κυριε Κακριδη, αλλά βασανιστηκε, ταπεινωθηκε, βιαστηκε, με μοναδικο στοχο τη παρακμη της και την αποκοπη των Ελληνων απο τις ριζες τους και το μεγαλειο τους..

    ολα τα αλλα που λετε ειναι φιλοσοφημενες φλυαριες

    Μου αρέσει!

    1. Ποιοι βιασαν και ταπεινωσαν την Ελληνικη γλωσσα? αν εννοεις τους δημοτικιστες των περασμενων δεκαετιων θα συμφωνησω. Αλλα οι λογιοι του 19ου αιωνα δημιουργησαν μια γλωσσα που την εφερε πλησιεστερα στίς αρχαιες ριζες της και την εμπλουτισαν με ολον τον εννοιολογικο εξοπλισμο της Αρχαιας.

      Μου αρέσει!

    1. Όπως λέει και ο Κακριδής επιβάλλεται να γνωρίσουμε την αρχαία πνευματική Ελλάδα.

      Όσο όμως δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στο σημαίνον «αρχαιοελληνική γλώσσα» από το σημαινόμενο «αρχαιοελληνικό πνεύμα», η επαφή των νεοελλήνων με την ουσία της αρχαίας ελληνικής γραμματείας θα παραμένει απόμακρη και επιδερμική.

      Δεν μπορείς για παράδειγμα να διδάσκεις τα «Ηθικά Νικομάχεια» του Αριστοτέλη αναλύοντας γλωσσικά το κείμενο (λεξιλογικά-γραμματολογικά-συντακτικά) και παράλληλα να κάνεις απόδοση και ερμηνευτική ανάλυση του κειμένου, χωρίς να γονατίσεις πνευματικά έναν μέσο άνθρωπο.

      Κατά την γνώμη μου θα έπρεπε, πρώτα να διδάσκονται επιλεγμένα έργα των κορυφαίων αρχαίων ελλήνων φιλοσόφων, δραματουργών, ιστορικών σε νεοελληνική απόδοση στο σύνολο τους και όχι αποσπασματικά με έμφαση στο περιεχόμενο και σε άλλο ξεχωριστό γλωσσικό μάθημα να διδάσκεται η χρήση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, τουλάχιστον σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

      Όσοι κατόπιν θέλουν και μπορούν να ακολουθήσουν κλασικές σπουδές στο πανεπιστήμιο, αφού θα έχουν κατακτήσει πρώτα επαρκώς το γνωστικό τους αντικείμενο, θα έχουν την δυνατότητα να μελετήσουν περισσότερο εις βάθος την αρχαία ελληνική γραμματεία από το πρωτότυπο.

      Μου αρέσει!

      1. Σωστότατος, Πολίτη!

        Σαν.. σημείωση: Μιλώντας την Ελληνική μας γλώσσα, μιλάμε κατά 90% την Μητρική γλώσσα μας,
        την Αρχαία Ελληνική. Την προνομία αυτή την έχουμε μόνο εμείς, απλά γιατί είμαστε Έλληνες.

        Οι… Ξένοι το γνωρίζουν αυτό. Και το γνωρίζουν πολύ καλά.

        Οι ίδιοι άλλωστε μελετούν «επί αποδείξει» (=με έρευνα και
        ουσιαστικές μελέτες…) την αρχαία Ελληνική κληρονομιά ΜΑΣ, στην ΔΙΚΗ τους ΓΛΩΣΣΑ (!!!).
        Και παράγουν έργο (ευτυχώς), ένα μέρος του οποίου μας το στέλνουν για…. μετάφραση, από τους ενταύθα
        … ρητορεύοντες (!), ΠΕΡΙ.. την αρχαία γλώσσα, με φτηνούς… δεκάρικους- πανηγυρικούς στην πλατεία του χωριού.

        Έτυχε να δω στο Διαδίκτυο, το εξής εκπληκτικό: Ένας Γάλλος προφανώς, ρωτούσε- ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ στο Διαδίκτυο,
        με ποια ΓΑΛΛΙΚΗ λέξη,
        δηλαδή λέξη της ΔΙΚΗΣ του- σύγχρονης Γαλλικής γλώσσας,
        μπορεί να αποδώσει σωστότερα στα Γαλλικά
        την Ομηρική (!) λέξη «τλημοσυνη»(!!!), Εμπλουτίζοντας ΕΤΣΙ, τον δικό του λόγο, τον Γαλλικό, που προφανέστατα ως μελέτη
        θα κάνει τον…γύρο του κόσμου, ως προϊόν Γαλλικής σκέψης.

        Έτσι «δουλεύουν» Έξω. Ευτυχώς!!! ( Εδώ… εδήδεσμαι, χρώζω, πέπονθα….).

        (Ας ανοίξουμε μια πραγματεία για Όμηρο, Θουκυδίδη, Αριστοτέλη, Πλάτωνα…..κατευθείαν στην ….ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ).

        Μου αρέσει!

    2. ΑΝ αυτό το έκτρωμα που ομιλείται σήμερα από την νέα γενιά το θεωρείτε Ελληνικά τότε τι να σας πω!-Η Πρόταση η δική μου θα ήταν(αν ποτέ επανέλθει η διδασκαλία των Α.Ε.),η διδασκαλία της ομιλίας τους,να μην είναι ούτε καν παράλληλη με την διδασκαλία του «πνεύματος των κειμένων»!-Εχει αποδειχθεί ότι η εκμάθηση νεκρών γλωσσών μόνο σε ακαδημαϊκό(και αν)επίπεδο επιτυγχάνεται!

      Μου αρέσει!

      1. Ακέλα, σε ποια γλώσσα γράφεις αυτήν τη στιγμή τα σχόλια σου ;

        Όσον αφορά τα αρχαία ελληνικά, διδάσκονται σ’ όλη τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση από την 1η τάξη του Γυμνασίου έως τη Γ’ τάξη του Ενιαίου Λυκείου.

        Μου αρέσει!

  2. Τι πα να πει οφειλουμε?

    ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΤΑ ΔΙΔΑΣΚΟΥΜΕ ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ!

    Αλλα που βρεθηκε και που διδαχθηκαμε οτι ειμαστε συνεχεια των Ελληνων?

    Ποτε αποκτησαμε ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ?

    Μου αρέσει!

Leave a Reply

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s